عدّه ی زیادی از دانش آموزان در نظام آموزشی ما دچار اختلال یادگیری هستند ، طبق گزارش های رسمی آموزش و پرورش 4 تا 12 درصد از دانش آموزان در هر سال اختلال یادگیری دارند. . . بی تردید تعداد واقعی بیش از این خواهد بود.برای مقابله با این معضلات آموزشی هریک از معلّمان روش های خاصی را اتخاذ می کنند ،برخی از این روش ها به علت علمی نبودن سبب سرخوردگی تحصیلی دانش آموزان می گردد. عمده ترین مشکل املایی دانش آموزان
الف – نارسا نویسی: . . 1- نارسانویسی به وضعیتی اطلاق می شود که دانش آموز قواعد نگارشی را در هنگام نوشتن رعایت نمی کند . تمام کلمه یا بخشی از حروف آن را نمی تواند هم اندازه و هم شکل طبق قواعد نگارشی بنویسد ، همچنین نارسایی آموزش در مورد استثنا ها و قواعد نگارشی جزو این دسته از مشکلات است .
مثل نوشتن کلمه ی( بندگی )به صورت( بنده گی) یا نوشتن کلمه ی( خواهر )به صورت (خاهر )و ... در این نوع اختلال دانش آموز کلمه را از نظر نقطه، دندانه، شکل درست حرف و ... کاملا درست می نویسد تنها مشکل این است که دانش آموز معیار درست نویسی کلمه و حروف آن را رعایت نمی کند .
دانش آموز مهارت هایی نظیر چرخش دست در نوشتن ، گرفتن صحیح مداد یا خودکار را به خوبی یاد نگرفته است.
2- عدم حرکت مناسب انگشتان .
3- ناهماهنگی چشم و حرکت دست.
4- وضعیت قرار گرفتن نامناسب دفتر ، مداد یا خودکار به هنگام نوشتن.
5- نارسایی آموزش معلم در تمرین نوشتاری حروف.
6- عدم هماهنگی حواس دیداری، شنیداری و حرکتی.
7- خطا در ادراک دیداری حروف و کلمات.
8- فاصله ی نامناسب چشم به هنگام نوشتن.
9- عدم توانایی کنترل دست در هنگام نوشتن.
10- عدم هماهنگی کلی بدن.
11- تاخیر در تکلم فرد.
12- پر تحرکی و بی قراری در هنگام نوشتن.
13- میز و صندلی های نا مناسب.
ب ) ضعف در حافظه ی دیداری:
عمده ترین مشکل املایی دانش آموز ان ناتوانی در جایگزینی درست این حروف می باشد، علت عمده ی این نوع غلط های املایی ضعف حافظه ی دیداری است ، یعنی دانش آموز در هنگام نوشتن املا قادر نیست تصویر درست کلمه را در ذهن خود یادآوری کند لذا در باز شناسی حروف هم صدا دارای مشکل هستند.
علل ضعف حافظه ی دیداری
- نقص آموزش معلّم.
- عدم تمرین و تکرار حروف هم صدا توسط دانش آموز.
- دانش آموز قادر نیست تصویر کلمه را در ذهن خود تجسم کند(تجسم ذهنی کلمه).
- نشناختن حروف.
- ناتوانی در ترکیب حروف.
ج) ضعف در تمیز دیداری
در این نوع مشکل املایی ، دانش آموز جزئیات کلمه را رعایت نمی کند مثل ازسه دندانه (س) یکی را نمی نویسد، یا از نقطه ها کم و زیاد می کند به عنوان مثال کلمه ی آش را ( آس) می نویسد. همچنین نا توانی در تمیز و تشخیص تفاوت یک چیز از دیگر چیزهاست. نظیر عدم تشخیص حروفی که دارای تصویر فضایی مشابهی هستند مانند ( ج به جای چ ، د به جای ذ ، ک به جای گ) و بالعکس. بر اساس تحقیقات انجام شده 25% از مشکلات املایی دانش آموزان مربوط به ضعف در تمیز دیداری است. برای رفع این مشکل می توان تمریناتی از قبیل مشابهت ها و تفاوت ها انجام داد .
د) حساسیت شنوایی
برخی از مشکلات املایی از ضعف شنوایی ناشی می شود در این نوع اختلال املایی دانش آموز به دلیل ضعف شنوایی برخی از این صداها را نمی شنودیا این که آن را اشتباه می شنود.
پایین بودن حساسیت شنوایی عامل اصلی این اختلال است.نمونه ی این اختلال :
- نوشتن مسواک به صورت مسباک ، نوشتن زنبور به صورت زمبور.
علاوه بر اشتباه در نوشتن کلمات گاهی جا انداختن برخی از حروف و کلمات نیز ضعف شنوایی است .
شیوه ی تلفظ معلّم نقش اساسی دارد با تلفظ شمرده و رسا بودن صدای معلّم عمده این مشکل حل خواهد شد.
ه) عدم دقّت و توجه:
برخی ازمشکلات املایی نیزمربوط به بی دقتی دانش آموزان دردندانه و نقطه، تشدید وجایگزینی نادرست آن ها واشتباهاتی در سرکش، تشدید ( ّ ) می باشد.
علل اشتباه نویسی در دندانه :
1- نا آشنایی با شکل کلی دندانه وحروف دندانه دار
2- نا آشنایی بانوشتن شکل دندانه درکلمه
3- اشتباه درشمارش دندانه های حروف دندانه دارمثل کلمه ی ( نیستند )
4- اشتباه درنوشتن شکل حروف دندانه داردرخط تحریری
5- نا آشنایی با قواعد خط تحریری به ویژه دراتصال حروف دندانه داربه برخی حروف
معلمان پایه اول به ویژه درآموزش حروف دندانه دار،مراقب و نظارت کامل بر نحوه ی نوشتن دانش آموزان داشته باشند .وبا تمرین و تکراربه برخی تغییراتی که درشکل ظاهری دندانه ها وحروف دراتصال به حروف دیگر رخ می دهد .
آشنا شوند ومهارت یابند. حروف (ب،ن ،ی) نماد برزگ دندانه هستند که دراتصال به هجا یا کلمه ی دیگر تغییر می یانند. آب .... آبی .... توان ... توانا ، پهلوان .... پهلوانان ، موی .... مویه ، روی ... رویه .
دلایل اشتباه در نقطه گذاری حروف
اشتباه درنقطه گذاری حروف درکلاس اول معمولاً بیش تراست وبه صورت های زیر دیده می شود :
1- کم گذاشتن نقطه
2- نگذاشتن نقطه
3- زیادگذاشتن نقطه
4- جابه جا گذاشتن نقطه
5- نامناسب گذاشتن نقطه
اشکالات مربوط به تشدید ( ّ )
اشکالات مربوط به تشدید به صورت های زیردراملا ظاهر می شود.
1- جا انداختن یا ننوشتن تشدید.
2- بی جا یا اضافه گذاشتن تشدید.
3- جا به جا نوشتن تشدید .
راه کار عملی برای شناسایی و برنامه ریزی مشکلات املایی
یکی ازمشکلاتی که دانش آموزان با آن مواجه می باشند ضعف املا است.اولین گام برای برطرف کردن هرضعفی شناخت آن می باشد. اگر مربی و معلم به موقع و دقیق مشکلات دانش آموز را تشخیص دهد می تواند سریع راه حل مناسب ومنطقی را برای حل مشکل انتخاب ودرجهت بهبود وضعیت آموزشی دانش آموز اقدام کند.
. مدل املا نویسی که درذیل توضیح داده می شود تا اندازه ی زیادی به معلّم کمک می کند تا به طور دقیق وسریع ضعف املایی دانش آموزان را تشخیص ودرجهت بهبود وضعیت دانش آموز اقدام کند .
برای درک بهتر کلمات ،گاهی نیاز است که کلمه برای دانش آموزان به همراه تصویر آموزش داده شوند. همچنین برای تجسم ذهنی یک کلمه بهتر است که دانش آموزان آن را با انگشت خود در هوا بنویسند. برای یادگیری بهتر می توان تمرینات فرعی دیگری همچون دنباله نویسی وکامل کردن کلمات ناقص نوشته شده، تعیین تعدادحروف کلمه مثلاً سه حرفی،چهار حرفی و... تعیین تعداد نقطه ها،دندانه ها و ... انجام داد. برای تصحیح املا در این الگو بایستی کلمات مشکل درتابلو نوشته وسپس دانش آموزان با کنترل و نظارت معلّم متن خودرا با آن مطابقت کرده وغلط ها ی خود را استخراج کنند . این مورد می تواند با عوض کردن دفاتر املا و یاتصحیح توسط یک عدّه ی خاص از دانش آموزان انجام شود. در پایان معلم به کمک دانش آموزان مهم ترین مشکلات املایی آن جلسه را در تابلوی کلاس نوشته و به دانش آموزان در آن مورد آموزش می دهد. چنانچه وقت جلسه اجازه ندهد می توان آموزش را به جلسه ی بعد ی موکول کرد . |
. * . برای پایه ی اول ابتدایی درنیم سال اول 8 جمله حداکثر 35 کلمه ودرنیم سال دوم 10جمله حداکثر40 کلمه